در دنیای امروز، مطالعه کتابهای الکترونیکی و حتی مطالب شبکههای اجتماعی اغلب از طریق موبایل انجام میشود. با این حال، تابش مداوم نور صفحه نمایش بهویژه در فضاهای تاریک، ممکن است اثرات نامطلوبی بر سلامت چشم داشته باشد. در این مطلب به بررسی دلایل آسیبزابودن نور موبایل برای چشم، علائم هشداردهنده از نگاه دکتر چشم پزشکی و مهمتر از همه، راهکارهای پیشگیری از این آسیبها خواهیم پرداخت.
چرا نور موبایل برای چشم مضر است؟
در نگاه اول، استفاده از موبایل برای مطالعه یا کارهای روزمره بیخطر به نظر میرسد؛ اما واقعیت این است که نور ساطعشده از این دستگاهها میتواند به مرور زمان تأثیرات منفی قابلتوجهی بر سلامت چشم داشته باشد. یکی از مهمترین عوامل این آسیبها، قرار گرفتن مداوم در معرض نور آبی و عوارض ناشی از آن است.
آشنایی با نور آبی و تاثیر آن بر چشم
یکی از عوامل اصلی آسیب چشم هنگام استفاده طولانیمدت از موبایل، نور آبی است. این نوع نور که در طیف مرئی قرار دارد، طول موج کوتاه و انرژی زیادی دارد. صفحات نمایش LED موبایل، تبلت و لپتاپ نور آبی زیادی ساطع میکنند که میتواند باعث خستگی چشم، خشکی و در موارد شدیدتر آسیب به شبکیه شود.
فشار دیجیتال چشم
فشار دیجیتال چشم یا “سندرم بینایی کامپیوتر”، مجموعهای از علائمی است که پساز استفاده طولانیمدت از صفحههای دیجیتال تجربه میشود. این علائم شامل خشکی، قرمزی، خستگی و حتی درد پشت چشمها میشوند و در افراد عادتکرده به مطالعه با موبایل بسیار شایع است و نیاز به دکتر چشم پزشکی را ضروری میکند.
علائم اولیه آسیب ناشی از نور موبایل
در صورتیکه شما نیز روزانه ساعتهای زیادی را صرف کار با گوشی یا لپتاپ میکنید، ممکن است با علائم زیر مواجه شده باشید:
- سوزش، خارش یا خشکی چشم
- تاری دید یا کاهش تمرکز بینایی
- سردردهای مکرر، بهویژه در پایان روز
- احساس سنگینی و خستگی در پلکها
- اختلال در خواب شبانه
این علائم ممکن است نشانهای از بروز عارضهای بهنام «سندرم بینایی کامپیوتری» یا همان Digital Eye Strain باشند که در نتیجه استفاده طولانیمدت از دستگاههای دیجیتال بروز میکند.
هنگام مطالعه با موبایل چه آسیبهایی چشم را تهدید میکند؟
استفاده طولانیمدت از موبایل برای مطالعه، بهویژه در شرایطی مانند نور کم یا فاصله نامناسب، میتواند سلامت چشم را به خطر بیندازد. در چنین حالتی، چشمها مجبور به فعالیت بیشتر برای تطابق و تمرکز هستند، که در بلندمدت منجر به بروز علائم ناراحتکننده و گاه آسیبهای ماندگار میشود. در ادامه به رایجترین آسیبهایی که ممکن است هنگام مطالعه با موبایل تجربه کنید، میپردازیم.
خشکی چشم و کاهش پلک زدن
هنگام تمرکز روی صفحه موبایل، نرخ پلک زدن تا ۶۰ درصد کاهش مییابد. این امر موجب تبخیر سریعتر اشک و خشکی سطح قرنیه میشود، که در درازمدت میتواند به آسیبهای جدیتر منجر شود.
تاری دید و سردرد
نور صفحهنمایش، بهویژه در محیطهای کمنور، باعث کاهش تطابق عدسی چشم و در نتیجه تاری دید میشود. همچنین، استفاده مداوم بدون استراحت موجب فشار به عضلات چشم و بروز سردردهای تنشی خواهد شد.
اختلال در خواب بهدلیل نور آبی
نور آبی میتواند ترشح هورمون ملاتونین (هورمون خواب) را سرکوب کند. این مسئله بهویژه زمانی رخ میدهد که افراد قبل از خواب مطالعه یا از موبایل استفاده میکنند. در نتیجه، چرخه خواب طبیعی مختل میشود و بیخوابی یا خواب سطحی پدید میآید.
خستگی مفرط و سوزش چشم
در اثر استفاده طولانیمدت از موبایل، چشمها بیشاز حد فعالیت میکنند. این موضوع منجر به خستگی مفرط، آبریزش یا سوزش چشم میشود که گاهی با اشکریزی یا قرمزی همراه است.
راهکارهای پیشگیری از آسیب به چشم هنگام مطالعه با موبایل
با وجود مضرات شناختهشده نور موبایل برای چشم، خوشبختانه روشهایی وجود دارد که میتوان با کمک آنها میزان آسیب را به حداقل رساند. رعایت برخی اصول ساده و قابل اجرا، میتواند به حفظ سلامت بینایی کمک کرده و تجربهای ایمنتر از مطالعه با موبایل فراهم کند.
استفاده از فیلتر نور آبی یا Night Mode
تقریباً همه گوشیهای هوشمند امروزی دارای قابلیت فیلتر نور آبی یا “Night Mode” هستند. فعالسازی این قابلیت، میزان نور آبی ساطعشده از صفحهنمایش را کاهش میدهد و فشار کمتری به چشم وارد میکند.
رعایت فاصله مناسب بین چشم و صفحه نمایش
فاصله مناسب بین چشم و موبایل حدود ۴۰ سانتیمتر است. نگهداشتن موبایل در فاصله کمتر، باعث فعالیت بیشتر عضلات چشم برای تطابق میشود که خستگی و درد چشم را افزایش میدهد.
قانون ۲۰-۲۰-۲۰ برای استراحت چشم
یکی از توصیههای موثر چشمپزشکان، رعایت قانون ۲۰-۲۰-۲۰ است: هر ۲۰ دقیقه مطالعه یا کار با موبایل، به مدت ۲۰ ثانیه به شیئی در فاصله ۲۰ فوت (۶ متر) نگاه کنید. این کار باعث کاهش فشار عضلات تطابقی چشم میشود.
تنظیم نور محیط و پرهیز از مطالعه در تاریکی
مطالعه در محیطهای تاریک، چشم را مجبور به تطابق بیشتر با کنتراست نور صفحه میکند. بنابراین باید همیشه نور محیط را با نور صفحه تنظیم و از مطالعه در تاریکی کامل خودداری کنید.
استفاده از قطره اشک مصنوعی برای مرطوب نگهداشتن چشم
اگر دچار خشکی یا سوزش چشم میشوید، استفاده از قطره اشک مصنوعی با مشورت دکتر چشم پزشکی میتواند سطح قرنیه را مرطوب نگه دارد و از تحریک و خارش جلوگیری کند.
کاهش مدت زمان استفاده مداوم از موبایل
در صورت امکان، مطالعههای طولانیمدت را از طریق نسخههای چاپی یا تبلتهای مخصوص مطالعه مانند Kindle انجام دهید. همچنین استفاده مداوم از موبایل را به زمانهای کوتاه تقسیم کنید و در فواصل منظم به چشمها استراحت دهید.
اهمیت معاینه چشم برای کاربران موبایل
بسیاری از افراد بدون آنکه متوجه باشند، دچار مشکلات بینایی خفیف یا اختلال در تطابق هستند که استفاده از موبایل آن را تشدید میکند. معاینه منظم توسط یک دکتر چشم پزشکی به شما کمک میکند تا مشکلات احتمالی پیش از تبدیل شدن به آسیبهای دائمی، شناسایی و درمان شوند.
اگر شما نیز جزو افرادی هستید که روزانه ساعتها با موبایل کار میکنید، توصیه میشود با مراجعه به یک دکتر چشم پزشک نوبت صبح در ساعات مناسب و با حوصله معاینه شوید. این معاینات منظم میتواند نقش مهمی در حفظ سلامت بینایی در عصر دیجیتال ایفا کند.
سلامت چشمهای خود را جدی بگیرید!
در دنیای امروز، اجتناب کامل از استفاده از موبایل تقریبا غیرممکن است، اما میتوان با رعایت اصولی ساده و آگاهانه، از آسیبهای چشمی ناشی از آن پیشگیری کرد. نور آبی، فشار دیجیتال و کاهش پلک زدن تنها بخشی از عواملی هستند که میتوانند سلامت چشم را تهدید کنند، بهویژه هنگام مطالعه با موبایل. با بهکارگیری راهکارهایی مانند استفاده از فیلتر نور آبی، رعایت فاصله مناسب از صفحه، استراحت دادن منظم به چشمها و پرهیز از مطالعه در نور کم، میتوان تا حد زیادی از این آسیبها جلوگیری کرد.
با این حال، اگر علائمی مانند خشکی مزمن، تاری دید یا سوزش مکرر چشم را تجربه میکنید، لازم است حتما با یک دکتر چشم پزشکی مشورت کنید. معاینههای دورهای و بهموقع، نقش مهمی در پیشگیری از پیشرفت آسیبها و حفظ سلامت بینایی شما دارند. مراقبت از چشمها، سرمایهگذاری بلندمدتی است که کیفیت زندگی شما را در سالهای آینده تضمین میکند. برای دریافت نوبت از دکتر چشم پزشکی کافی است به وبسایت دکتردکتر مراجعه کرده و بهراحتی وقت خود را ثبت کنید.
